یادداشت | پول حقیقی، تعیین‌کننده مسیر بورس

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بازار سهام پس از چند روز پرعرضه، روز دوشنبه نشانه‌هایی از تغییر رفتار معامله‌گران را به نمایش گذاشت؛ تغییری که اگرچه هنوز برای سخن گفتن از پایان اصلاح زود است، اما از کاهش نسبی فشار فروش و فعال‌تر شدن سمت تقاضا حکایت دارد. مهم‌ترین علامت در این میان، چرخش جریان پول حقیقی بود؛ به‌طوری که سرمایه‌گذاران خرد که در ابتدای معاملات در سمت فروش قرار داشتند، در ادامه مسیر تغییر جهت دادند و بازار سهام را با ورود حدود 769 میلیارد تومان پول حقیقی به پایان رساندند.

بر این اساس نگاهی به معاملات تالار شیشه‌ای نشان می‌دهد شاخص کل بورس تهران در معاملات دوشنبه با افت 0.16 درصدی در ارتفاع 7 میلیون و 280 هزار واحد قرار گرفت و شاخص هم‌وزن نیز 0.48 درصد کاهش یافت. در مقابل، شاخص فرابورس 0.19 درصد رشد کرد. بنابراین، در نگاه نخست تصویر بازار سهام همچنان منفی است، اما جزئیات معاملات روایت متفاوتی ارائه می‌کند؛ جایی که ارزش معاملات خرد در محدوده 50 هزار میلیارد تومان باقی ماند و تعداد نمادهای مثبت و منفی نیز فاصله قابل‌توجهی با یکدیگر نداشت.

اهمیت این ارقام زمانی بیشتر می‌شود که رفتار پول حقیقی در طول جلسه معاملاتی دیروز بررسی شود؛ به طوری که در دقایق ابتدایی معاملات روز گذشته، حدود 1200 میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد؛ اما در ادامه، مسیر جریان نقدینگی تغییر کرد و در نهایت خالص ورود پول ثبت شد. این چرخش نشان می‌دهد بخشی از معامله‌گران در قیمت‌های پایین‌تر حاضر به خرید شده‌اند و افت قیمت‌ها لزوما به خروج مستمر سرمایه از بازار منجر نشده است.

از سوی دیگر، خروج حدود 1900 میلیارد تومان منابع از صندوق‌های درآمد ثابت در ابتدای معاملات نیز قابل توجه بود. ضمن این که در صندوق‌های طلا نیز با وجود معاملات عمدتا منفی، ورود پول ادامه داشت. این رفتار را می‌توان نشانه‌ای از جابه‌جایی نقدینگی میان گزینه‌های مختلف دارایی دانست؛ اتفاقی که در دوره‌های افزایش نااطمینانی اقتصادی و سیاسی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

اصلاح یا تغییر روند؟

شایان ذکر است بورس تهران طی ماه‌های گذشته رشد قابل توجهی را تجربه کرده و شاخص کل در این مدت بیش از 100 درصد افزایش یافته؛ از این رو طبیعی است که پس از چنین رشدی، بخشی از سرمایه‌گذاران به دنبال شناسایی سود باشند. بنابراین، چند روز افت متوالی را نمی‌توان به‌تنهایی به معنای تغییر روند اصلی بازار سهام تفسیر کرد.

از سوی دیگر، در معاملات دوشنبه، حضور پررنگ‌تر خریداران در گروه‌های بانکی و پتروشیمی نیز همین موضوع را نشان می‌دهد. در چنین شرایطی، توجه بازار سهام از یک صنعت به صنعت دیگر منتقل می‌شود و سرمایه‌گذاران به دنبال شرکت‌هایی می‌روند که از منظر سودآوری، ارزش‌گذاری یا چشم‌انداز درآمدی جذابیت بیشتری دارند.

آزمون نقدینگی

با این حال، مهم‌ترین موضوع این روزهای بورس شاید این باشد که آیا تقاضای شکل‌گرفته در معاملات دوشنبه توان ادامه‌دار شدن دارد یا خیر؟ جایی که ورود پول حقیقی در یک روز به‌تنهایی نمی‌تواند نشانه قطعی بازگشت روند صعودی باشد؛ اما آنچه اهمیت بیشتری دارد، تداوم این جریان در کنار حفظ ارزش معاملات و کاهش فشار فروش است.

در این میان، شرایط بازارهای موازی نیز اهمیت دارد؛ و ثبات نسبی دلار در محدوده‌های فعلی، رفتار طلا و سکه و میزان جذابیت صندوق‌های درآمد ثابت می‌تواند بر تصمیم سرمایه‌گذاران اثر بگذارد. بر این اساس هر اندازه نقدینگی بیشتری در جست‌وجوی بازدهی به سمت سهام حرکت کند، توان بازار سهام برای جذب عرضه‌های ناشی از شناسایی سود نیز افزایش خواهد یافت.

در طرف مقابل، تشدید ریسک‌های سیاسی می‌تواند معادله را تغییر دهد؛ و تجربه معاملات ماه‌های اخیر نشان داده است بورس نسبت به اخبار سیاسی حساس است و افزایش نااطمینانی می‌تواند در کوتاه‌مدت رفتار سرمایه‌گذاران را از خرید به سمت احتیاط یا فروش سوق دهد. بنابراین، وضعیت ریسک‌های بیرونی همچنان یکی از متغیرهای تعیین‌کننده معاملات خواهد بود.

در مجموع، بورس تهران اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته که رفتار نقدینگی اهمیت بیشتری از جهت شاخص‌ها پیدا کرده است؛ بنابراین اگر ورود پول حقیقی، ارزش معاملات بالا و مقاومت تقاضا در برابر عرضه‌ها در روزهای آینده تکرار شود، می‌توان از شکل‌گیری تعادل تازه در بازار سهام سخن گفت. در مقابل، بازگشت خروج پول و کاهش محسوس ارزش معاملات می‌تواند نشان دهد که اصلاح هنوز به پایان نرسیده است.