ضرورت بازتعریف جایگاه ایران در کریدورهای بین‌المللی

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، نشست «بازخوانی جایگاه ایران در معماری نوین کریدورهای بین‌المللی» با حضور مسئولان و کارشناسان حوزه حمل‌ونقل و لجستیک برگزار شد.

در این نشست حامدرضا حیدری سرپرست سابق دفتر تجاری‌سازی و امور تشکل‌های وزارت راه و شهرسازی با بیان اینکه کریدورها صرفاً مسیر حمل‌ونقل نیستند، اظهار کرد: کریدورها مجموعه‌ای از زیرساخت‌های حمل‌ونقل، رژیم‌های گمرکی، سازوکارهای مالی، استانداردهای لجستیکی و شبکه‌های داده هستند و به‌عنوان شبکه‌ای سازمان‌یافته برای جریان پایدار کالا، سرمایه و اطلاعات میان مناطق اقتصادی عمل می‌کنند.

وی افزود: کریدورها در طول زمان تکامل یافته‌اند؛ از کریدورهای لجستیکی که بر حمل کالا و هماهنگی‌های عملیاتی متمرکز بودند تا کریدورهای تجاری و در نهایت کریدورهای اقتصادی که توسعه همه‌جانبه مناطق را دنبال می‌کنند. جاده ابریشم نمونه کلاسیک یک کریدور توسعه‌ای است و ابتکار «کمربند و راه» چین نیز شکل مدرن همین رویکرد محسوب می‌شود.

وی با اشاره به تغییر الگوی تجارت جهانی گفت: مسیرهای انتقال کالا در جهان در حال بازآرایی هستند و اهمیت کریدورها نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه به یکی از ابزارهای راهبردی تجارت بین‌المللی تبدیل شده است.

حیدری ادامه داد: امروز تاب‌آوری زنجیره‌های تأمین به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های طراحی کریدورها تبدیل شده و دیگر صرفاً کاهش زمان و هزینه حمل‌ونقل ملاک موفقیت نیست.

وی با تأکید بر ضرورت بازتعریف جایگاه ایران در رقابت کریدورها اظهار کرد: در رقابت امروز، کشورها به‌جای تصاحب بازارها، مسیرها را تصاحب می‌کنند. کریدورها دیگر تنها مسیر حمل کالا نیستند، بلکه ابزاری برای نفوذ اقتصادی، ایجاد درآمد پایدار و وابستگی متقابل کشورها به شمار می‌روند.

کارشناس حمل‌ونقل و لجستیک افزود: ایران در قلب این رقابت قرار دارد، اما الزاماً برنده آن نیست. برخورداری از موقعیت ممتاز جغرافیایی شرط لازم است، اما شرط کافی نیست؛ زیرا موفقیت یک کریدور به ثبات مقررات، اعتماد، کارایی نهادی، تسهیل تجارت و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف وابسته است و ضعف در هر یک از این مؤلفه‌ها می‌تواند کل مسیر را از رقابت خارج کند.

وی با اشاره به حرکت کشورهای منطقه به سمت تنوع‌بخشی به مسیرهای ترانزیتی، گفت: کریدور میانی که از چین آغاز شده و از طریق قزاقستان، دریای کاسپین، جمهوری آذربایجان و ترکیه به اروپا متصل می‌شود طی سال‌های اخیر رشد قابل توجهی داشته است.

حیدری ادامه داد: کریدور بین‌المللی شمال ـ جنوب (INSTC) نیز همچنان یکی از مهم‌ترین مسیرهای ترانزیتی منطقه به شمار می‌رود که با اتصال هند، ایران، جمهوری آذربایجان و روسیه ظرفیت بالایی برای جابجایی کالا میان جنوب آسیا، قفقاز و شمال اروپا دارد و تکمیل زیرساخت‌های آن می‌تواند جایگاه ایران را در زنجیره تأمین جهانی تقویت کند.

وی با اشاره به کریدور توسعه عراق (Development Road) افزود: این پروژه با محوریت بندر بزرگ فاو و اتصال آن به مرز ترکیه به‌دنبال ایجاد یک مسیر جایگزین برای انتقال کالا میان خلیج فارس و اروپاست و به دلیل حمایت کشورهای منطقه به یکی از مهم‌ترین پروژه‌های ترانزیتی غرب آسیا تبدیل شده است.

وی همچنین به کریدور ترانس‌افغانستان اشاره کرد و گفت: این مسیر با طول تقریبی 1800 کیلومتر از ازبکستان به افغانستان و پاکستان امتداد می‌یابد و اگرچه هنوز به مرحله بهره‌برداری نرسیده، اما از پروژه‌های مهم منطقه محسوب می‌شود.

حیدری ادامه داد: کریدور اقتصادی چین ـ پاکستان (CPEC) نیز یکی از مهم‌ترین پروژه‌های راهبردی چین برای کاهش وابستگی به تنگه مالاکا است و تاکنون بیش از 62 میلیارد دلار در آن سرمایه‌گذاری شده است.

در ابتدای این نشست سعید رسولی مدیرعامل سابق سازمان بنادر و دریانوردی با تأکید بر ضرورت تبدیل نشست‌های تخصصی به برنامه‌های اجرایی اظهار کرد: امیدواریم دیگر شاهد برگزاری نشست برای نشست و سخنرانی برای سخنرانی نباشیم. کشور در سال‌های گذشته فرصت‌های ارزشمندی را از دست داده و امروز برای جبران این عقب‌ماندگی‌ها به تلاش مضاعف و تصمیم‌های عملیاتی نیاز داریم.

وی افزود: ایران از ظرفیت ژئوپولیتیکی و موقعیت ممتاز منطقه‌ای برخوردار است، اما بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها تنها زمانی محقق می‌شود که تصمیمات به نتایج ملموس و اقدامات اجرایی منجر شود.