پایان نگاه سنتی به ایمنی ساختمان؛ورود پناهگاهها به ادبیات ساختوساز
پیشنویس ضابطه طراحی فضاهای امن در ساختمانها با هدف ارتقای تابآوری مسکن در شرایط اضطراری منتشر شد.
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، کشورمان طی حدود پنج دهه اخیر تجربههای تلخی از جنگ و حملات به مناطق مسکونی داشته است؛ از سالهای دفاع مقدس و حملات موشکی به شهرها گرفته تا درگیریهای نظامی اخیر از جمله جنگ 12 روزه خردادماه سال گذشته و جنگ تحمیلی سوم.
این تجربهها نشان داده ایمنی ساختمانها نباید تنها به مقاومت اسکلت و سازه در برابر زلزله یا فرسودگی محدود شود، بلکه موضوعاتی مانند امکان پناه گرفتن، کاهش آسیبهای ناشی از تهدیدات و حفظ جان ساکنان نیز باید در طراحی ساختمانها مورد توجه قرار گیرد.
در بسیاری از حوادث آسیبها تنها به تخریب کامل ساختمانها محدود نمیشود؛ شکستن شیشهها، ریزش نما، سقوط اجزای غیرسازهای و آسیب به تأسیسات نیز میتواند برای ساکنان خطرآفرین باشد.
همین موضوع موجب شده نگاه جدیدی در حوزه ساختوساز شکل بگیرد؛ نگاهی که ساختمان را نه فقط بهعنوان یک سازه، بلکه بهعنوان محیطی برای زندگی ایمن در شرایط عادی و بحرانی مورد توجه قرار میدهد.
در همین راستا وزارت راه و شهرسازی تدوین «ضابطه اجرایی طراحی و استقرار فضاهای امن و پناهگاه در ساختمانها و مجتمعهای مسکونی» را آغاز کرده است؛ اقدامی که میتواند نقطه شروعی برای ورود مفهوم فضاهای امن به ادبیات رسمی ساختوساز کشور باشد.
این ضابطه قرار است مشخص کند ساختمانهای آینده چگونه باید برای شرایط اضطراری آماده شوند؛ از محل استقرار فضاهای امن گرفته تا الزامات معماری، سازهای و تجهیزاتی که میتواند در لحظات بحرانی، فاصله میان خطر و امنیت را برای ساکنان کاهش دهد.
وزارت راه و شهرسازی با انتشار پیشنویس کتاب «ضابطه اجرایی طراحی و استقرار فضاهای امن و پناهگاه در ساختمانها و مجتمعهای مسکونی» وارد مرحله تازهای از تدوین مقررات ایمنی ساختمانها شده است؛ اقدامی که هدف آن ایجاد یک چارچوب فنی برای طراحی فضاهایی است که بتوانند در شرایط اضطراری نقش حفاظتی برای ساکنان ایفا کنند.
محمدعلی ریاحی، مدیرکل دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان وزارت راه و شهرسازی، با اشاره به ضرورت ارتقای ایمنی و تابآوری ساختمانها در شرایط بحرانی، اعلام کرده است که این ضابطه با هدف ایجاد چارچوبی منسجم و قابل استناد برای پیشبینی، طراحی و استقرار فضاهای امن در ساختمانها تدوین شده است.
بر اساس این پیشنویس موضوع پناهگاه در ساختمانهای مسکونی صرفاً به ایجاد یک فضای بسته محدود نمیشود، بلکه مجموعهای از الزامات معماری، سازهای، تأسیساتی و اجرایی باید در فرآیند طراحی و ساخت مورد توجه قرار گیرد.
این ضابطه در 5 فصل و 4 پیوست پشتیبان تدوین شده و موضوعاتی مانند مبانی طراحی، نحوه مکانیابی فضاهای امن، الزامات معماری و سازهای، تجهیزات موردنیاز، نحوه بهرهبرداری و نگهداری، تمهیدات ایمنی و الزامات مربوط به اجزای پیرامونی ساختمان را شامل میشود.
یکی از مهمترین بخشهای این ضابطه توجه به اجزای غیرسازهای و پوسته خارجی ساختمان است؛ موضوعی که در بسیاری از حوادث، عامل ایجاد خسارتهای ثانویه میشود. نمای ساختمان، پنجرهها، شیشهها، بازشوها و سایر اجزای پیرامونی، از نخستین بخشهایی هستند که در برابر برخی مخاطرات از جمله موج انفجار یا فشارهای ناشی از حوادث آسیبپذیرند. ضعف در طراحی یا اجرای این بخشها میتواند موجب پرتاب قطعات، آسیب به ساکنان و افزایش خسارات شود.
بر این اساس، در پیشنویس جدید بر ضرورت مهار مناسب اجزای غیرسازهای، افزایش پایداری نما، ایمنی شیشهها و کاهش خطر سقوط یا پرتاب شدن قطعات تأکید شده است. توجه به این بخشها تنها محدود به شرایط جنگی نیست و میتواند در کاهش خسارات ناشی از زلزله، طوفان و سایر مخاطرات طبیعی نیز مؤثر باشد. تجربه زلزلههای گذشته در کشور نشان داده است که بخش قابل توجهی از آسیبها ناشی از تخریب اجزای غیرسازهای ساختمانها بوده است.
به گفته ریاحی، تدوین این پیشنویس حاصل برگزاری جلسات کارشناسی، مطالعات فنی، بازدیدهای میدانی و استفاده از تجربیات دستگاههای مرتبط از جمله سازمان پدافند غیرعامل و حوزه مدیریت بحران شهرداری تهران بوده است.
در این فرآیند علاوه بر مطالعات تخصصی، از تجربههای میدانی حاصل از جنگ تحمیلی سوم و جنگ 12 روزه نیز استفاده شده است تا ضابطه نهایی بتواند پاسخگوی نیازهای واقعی کشور باشد.
اکنون این پیشنویس برای دریافت دیدگاههای استادان دانشگاه، پژوهشگران، مهندسان، سازمانهای نظام مهندسی، طراحان، مجریان و متخصصان مدیریت بحران منتشر شده تا پس از بررسی پیشنهادها و اصلاحات احتمالی، نسخه نهایی برای تصویب و اجرا آماده شود.
در صورت نهایی شدن این ضابطه، ساختمانهای مسکونی کشور به سمت استانداردهای جدیدی از ایمنی حرکت خواهند کرد؛ استانداردهایی که هدف اصلی آنها نه فقط حفظ پایداری سازه بلکه حفاظت همشهجانبه از جان ساکنان در برابر شرایط اضطراری و افزایش تابآوری شهرها خواهد بود.
دیدگاهها
0 دیدگاه