پیامک‌های مالیاتی زیر ذره‌بین؛ معیار تشخیص فعالیت اقتصادی چیست؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، ارسال پیامک‌های جدید مالیاتی به شهروندان ومودیان، با هدف اطلاع‌رسانی درباره اسناد و فاکتورهای ثبت‌شده به نام آنها، پرسش‌هایی را درباره دامنه اجرای این طرح و تبعات احتمالی آن برای افراد فاقد فعالیت اقتصادی ایجاد کرده است؛ به‌ویژه آنکه این پیامک‌ها علاوه بر مؤدیان مالیاتی، به شهروندان عادی نیز ارسال شده است.

در همین رابطه،  هادی سبحانیان، رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور، در پاسخ به پیگیری خبرنگار تسنیم درباره ابعاد مالیاتی این پیامک‌ها اظهار کرد: خریدهای روزمره، معامله طلا یا دریافت خدمات متفرقه و ثبت کد ملی در فاکتور فروشگاه‌ها، به‌خودی‌خود هیچ تعهد مالیاتی برای شهروندان ایجاد نمی‌کند و ماهیت این پیامک‌ها صرفاً اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی است تا افراد بدانند چه اسنادی به نام آنها صادر می‌شود.

وی با اشاره به حساسیت‌های ایجادشده در پی ارسال این پیامک‌ها افزود: اطلاع‌رسانی گسترده‌ای در فضای مجازی و رسانه‌ها صورت گرفته است تا مشخص شود بیشتر دریافت‌کنندگان این پیام‌ها فعال اقتصادی نیستند و صرف دریافت پیامک به معنای قرار گرفتن در معرض محاسبه مالیات نیست.

تغییر رویکرد مالیاتی؛ از رسیدگی پسینی به پیشگیری از سوءاستفاده

رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور با تشریح هدف اجرای این طرح گفت: رویکرد سازمان از اقدامات پسینی به اقدامات پیشگیرانه تغییر کرده است. در گذشته پرونده‌های متعددی وجود داشت که در آنها سودجویان با سوءاستفاده از کد ملی و ناآگاهی افراد، از جمله سالمندان و روستاییان، خریدهای میلیاردی ثبت می‌کردند؛ اما صاحب کد ملی چند سال بعد، هنگام رسیدگی به پرونده، با اتهام کتمان درآمد و تبعاتی مانند ممنوع‌الخروجی یا مجازات‌های سنگین مواجه می‌شد.

سبحانیان تأکید کرد: سازوکار جدید سامانه واکنش با هدف حمایت از مردم طراحی شده است تا افراد به‌محض ثبت تراکنش‌های مشکوک یا نامرتبط، از آن مطلع شوند و بتوانند پیش از آغاز فرایندهای قانونی، نسبت به سوءاستفاده احتمالی از هویت خود واکنش نشان دهند.

وی افزود: تور مالیاتی برای حجم بالای فروش، ارقام سنگین و فاکتورهای پرتکرار فعال می‌شود و خریدهای عادی مردم در دامنه این بررسی‌ها قرار ندارد.

ابهام در ابعاد اجرای طرح؛ چند پیامک برای مؤدیان و شهروندان ارسال شده است؟

با وجود توضیحات رئیس کل سازمان امور مالیاتی، یکی از پرسش‌های مهم درباره این طرح، تعداد پیامک‌های ارسال‌شده و نسبت پیام‌های مربوط به مؤدیان اقتصادی با پیامک‌های ارسالی به شهروندان عادی است. اعلام آمار دقیق می‌تواند به روشن شدن دامنه اجرای طرح و میزان شمول آن در میان مردم کمک کند.

از سوی دیگر، اگرچه سازمان امور مالیاتی تأکید دارد که خریدهای روزمره و معاملات عادی به‌خودی‌خود تعهد مالیاتی ایجاد نمی‌کنند، اما تعیین مرز میان یک معامله شخصی و فعالیت اقتصادی مستمر، برای بخشی از شهروندان اهمیت دارد.

برای مثال، ممکن است فردی در سال‌های گذشته اقدام به خریدوفروش طلا یا ارز کرده باشد و فاکتورهای مربوط به این معاملات اکنون در سامانه‌های مالیاتی(واکنش -ماده 169 مکرر) قابل مشاهده باشد. در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که صرف ثبت این فاکتورها چه زمانی صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی دارد و تحت چه شرایطی ممکن است بررسی مالیاتی را در پی داشته باشد.

همچنین برخی کارمندان و حقوق‌بگیران ممکن است در کنار شغل اصلی خود، به‌صورت موردی خدماتی ارائه کرده یا کالایی فروخته باشند؛ فعالیت‌هایی که لزوماً به معنای اشتغال مستمر در یک کسب‌وکار نیست. از این رو، روشن شدن معیارهای تفکیک معاملات شخصی، فعالیت‌های موردی و فعالیت اقتصادی مستمر می‌تواند از نگرانی‌های احتمالی و برداشت‌های نادرست درباره پیامک‌های مالیاتی بکاهد.

ضرورت اعلام شاخص‌های روشن برای تشخیص فعالیت اقتصادی

در چنین شرایطی، علاوه بر تأکید بر اطلاع‌رسانی بودن پیامک‌ها، انتظار می‌رود سازمان امور مالیاتی درباره شاخص‌های تشخیص فعالیت اقتصادی نیز توضیحات دقیق‌تری ارائه کند؛ از جمله اینکه تکرار معاملات، مجموع ارزش فاکتورها، حجم فروش و ارتباط آنها با شغل و درآمد فرد چگونه در ارزیابی پرونده‌ها لحاظ می‌شود.

اعلام این شاخص‌ها به شهروندان کمک می‌کند تفاوت میان ثبت یک سند در سامانه و ایجاد تعهد مالیاتی را بهتر درک کنند و بدانند در چه شرایطی لازم است نسبت به فاکتورهای ثبت‌شده به نام خود پیگیری انجام دهند.

در مجموع، اطلاع‌رسانی پیشگیرانه درباره اسناد صادرشده به نام اشخاص می‌تواند از سوءاستفاده از هویت مالیاتی افراد جلوگیری کند؛ با این حال، شفافیت درباره تعداد پیامک‌های ارسالی، معیارهای تشخیص فعالیت اقتصادی و شرایط ورود اطلاعات به فرایند رسیدگی مالیاتی، برای رفع ابهام شهروندان ضروری است.