محیط زیست به عقلانیت دانشگاهی نیاز دارد/ ناچار به مازوت‌سوزی هستیم

به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری تسنیم، شینا انصاری، معاون رییس جمهور و رییس سازمان حفاظت محیط زیست، در اختتامیه سومین جشنواره ملی برهان با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای اخیر دانشگاه و به خصوص رهبر شهید طی سخنانی اظهار داشت: در کشور ما معضلات و مشکلات مختلفی وجود دارد که برخی، مسائل و معضلات مدیریتی است و به یکی از مهمترین عرصه‌های حکمرانی، توسعه امنیت و بهبود کیفیت زیست مردم بدل شده است.

وی گفت: در حوزه مسائل محیط زیست از آلودگی هوا گرفته تا تغییر اقلیم تا بحران آب، فرونشست زمین کاهش تنوع زیستی، تخریب زیست بوم‌ها و آلودگی سواحل و دریاها و تعارض بین حفاظت و توسعه، مسائلی چند بعدی و پیچیده هستند که با یک دستگاه و یک سازمان حفاظت محیط زیست یا با یک تخصص و یا با یک تصمیم منفرد قابل حل نیستند.

انصاری ادامه داد: در چنین شرایطی ما در حوزه محیط زیست بیش از هر چیز به عقلانیت، گفتگو و مسئله‌مندی نیازمندیم. عقلانیت در حوزه محیط زیست یعنی اینکه تصمیم‌ها را بر پایه دانش، تجربه، شواهد منافع عمومی و پیامدهای بلندمدت اخذ کنیم.

وی با اشاره به اینکه برگزاری چنین برنامه‌هایی در راستای تقویت فرهنگ گفت‌وگو و عقلانیت جمعی و فراهم کردن فضایی برای گفت‌وگوی دانشجویان، بسیار ارزشمند است، افزود: کرسی‌های آزاداندیشی امروز به عنوان یکی از مهم‌ترین سازوکارهای نهادی برای تقویت فرهنگ گفت‌وگو و عقلانیت جمعی در محیط‌های دانشگاهی، جایگاه ویژه‌ای دارند.

معاون رییس جمهور ادامه داد: در شرایطی که جامعه با چالش‌های متعدد فکری، فرهنگی و اجتماعی مواجه است، بازخوانی نظری و عملی گفتمان کرسی‌های آزاداندیشی می‌تواند به حل مسائل و مشکلات جامعه کمک کند.

وی با اشاره به موضوع محیط زیست اظهار کرد: محیط زیست امروز صرفاً یک موضوع تخصصی نیست، بلکه مجموعه‌ای از ارزش‌ها و دغدغه‌های اجتماعی است و باید بتوانیم این ارزش‌ها را به تصمیمات سنجیده، امکان‌پذیر و واقع‌بینانه تبدیل کنیم.

انصاری درباره موضوع مازوت‌سوزی نیز گفت: در شرایطی که کشور با ناترازی سوخت و محدودیت منابع انرژی مواجه است، باید به دنبال راهکارهای واقع‌بینانه باشیم. استفاده از مازوت در نیروگاه‌ها در مقاطعی از سال ممکن است یکی از راهکارها باشد، اما باید تمهیداتی برای کاهش محتوای گوگرد مازوت، کاهش آلودگی هوا و همچنین استفاده از سوخت‌های سنگین در صنایع و نیروگاه‌هایی که فاصله مناسبی از مناطق مسکونی دارند، پیش‌بینی شود.

وی تأکید کرد: این راهکارها می‌تواند در شرایط فعلی کشور به کاهش آثار زیست‌محیطی کمک کند و باید برای موضوعاتی مانند آلودگی هوا و خشکسالی نیز راهکارهای واقع‌بینانه و عملیاتی در نظر گرفته شود.
 

.

انصاری در ادامه با تأکید بر ضرورت حرکت از «موضوع‌محوری» به سمت «مسئله‌محوری» گفت: مسئله زمانی شکل می‌گیرد که بتوانیم دقیق مشخص کنیم چه چیزی، در کجا، برای چه کسانی، با چه علتی و با چه پیامدی رخ داده و چه گزینه‌های واقع‌بینانه و در دسترسی برای مواجهه با آن پیش روی ما قرار دارد؛ به عبارت دیگر، پیش از ارائه پاسخ باید پرسش‌های درست را مطرح کنیم.

معاون رییس جمهور با اشاره به محدودیت منابع آب به عنوان یکی از چالش‌های کشور افزود: اگر صرفاً کمبود آب را مسئله بدانیم، ممکن است راه‌حل را در افزایش عرضه، احداث زیرساخت‌های جدید یا انتقال آب بین حوزه‌ای جست‌وجو کنیم؛ اما اگر این مسئله را جامع‌تر ببینیم، باید به حکمرانی منابع آب، الگوی کشت، بارگذاری‌های صنعتی و جمعیتی، ظرفیت بوم‌شناختی مناطق و اقتصاد آب نیز توجه کنیم.

وی اظهار کرد: کرسی‌های آزاداندیشی صرفاً جلسه‌ای برای بیان دیدگاه‌های متفاوت نیستند، بلکه می‌توانند سازوکاری برای صورت‌بندی مسئله، نقد سیاست‌ها، آشکار کردن تعارض منافع، آزمون فرضیات و کمک به تصمیم‌سازی باشند.

انصاری با بیان اینکه حوزه محیط زیست عرصه بروز تعارض منافع است، گفت: در این حوزه با تعارض میان منافع کوتاه‌مدت و بلندمدت، منافع محلی و ملی، توسعه و حفاظت، بخش‌های مختلف اقتصادی و حتی نسل فعلی و نسل آینده مواجه هستیم. اگر امکان گفت‌وگوی علمی و آزاد درباره این تعارض‌ها فراهم نشود، اختلاف دیدگاه‌ها می‌تواند به تقابل اجتماعی، تصمیمات یک‌جانبه و سیاست‌های ناپایدار منجر شود.

وی ادامه داد: کرسی‌های آزاداندیشی می‌توانند این تعارض‌ها را از یک تقابل فرسایشی به گفت‌وگوهای سازنده تبدیل کنند و پیش از تصمیم‌گیری، زمینه شنیده شدن دیدگاه‌های مختلف، بررسی شواهد و آشکار شدن نقاط قوت و ضعف گزینه‌ها را فراهم کنند.

رییس سازمان محیط زیست با اشاره به تجربه حکمرانی محیط زیست کشور گفت: یکی از ضعف‌های تاریخی در مواجهه با مسائل محیط زیست، نگاه جزیره‌ای و بخشی است. محیط زیست نه صرفاً مسئله طبیعت و نه صرفاً مسئله یک سازمان است؛ برای نمونه، آلودگی هوا با حمل‌ونقل، انرژی، صنعت، شهرسازی و اقتصاد ارتباط دارد و بحران آب نیز با کشاورزی، بارگذاری‌های جمعیتی و الگوی سکونت مرتبط است. حفاظت از تنوع زیستی نیز با معیشت محلی، گردشگری، کشاورزی، صنعت و برنامه‌ریزی سرزمین ارتباط دارد.

وی با اشاره به اینکه اگر قرار است کرسی‌های آزاداندیشی به حل مسئله کمک کنند، باید بین‌رشته‌ای، بین‌بخشی و تا حد امکان بین‌نسلی باشند، افزود: همچنین در کنار استاد دانشگاه و پژوهشگر، صدای مدیر اجرایی، صنعتگر، کشاورز، جامعه محلی، ذی‌نفعان محلی، تشکل‌های مردم‌نهاد، زنان و جوانان نیز شنیده شود.

وی افزود: نسل جوان به‌ویژه باید حضور جدی در این گفت‌وگوها داشته باشد، چرا که بسیاری از پیامدهای تصمیماتی که امروز گرفته می‌شود، بر زندگی فردا و نسل آینده اثر خواهد گذاشت.

انصاری با تأکید بر ضرورت تقویت فرهنگ پرسشگری مسئولانه اظهار کرد: پیشنهاد من این است که کرسی‌های آزاداندیشی محیط زیست از سطح مناسبتی فراتر بروند و به یک فرایند مستمر و مسئله‌محور تبدیل شوند؛ به این معنا که برای هر کرسی یک مسئله واقعی و مشخص انتخاب شود و پیش از نشست، داده‌ها، مطالبات و مطالعات موجود گردآوری و در اختیار مشارکت‌کنندگان قرار گیرد و امکان ارائه دیدگاه‌های موافق و مخالف فراهم شود.

وی در پایان با تشکر از برگزارکنندگان این برنامه و دانشجویانی که طی سال‌های گذشته در این رویداد شرکت کرده‌اند، گفت: امیدوارم فضایی که توسط وزارت علوم و به‌ویژه معاونت فرهنگی و اجتماعی برای دانشجویان سراسر کشور فراهم شد بستری برای گفت‌وگومحوری و مسئله‌مندی در مواجهه با چالش‌ها، مسائل و بحران‌های حوزه‌های مختلف، به‌ویژه محیط زیست، فراهم کند و بتوانیم از نظرات، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای دانشجویان بهره مند شویم.